آیا تغییر جنسیت در ارث تاثیر میگذارد؟【سال 1405】

برخی افراد هویت‌ شان با جنسیت آنها متفاوت است. این افراد ممکن است بعد از چند سال تصمیم بگیرند، جنسیت خود را تغییر دهند. مسلما در این حالت، مدارک شناسایی فرد تغییر می‌کند. بدیهی است با تغییر مدارک شناسایی وی، تمام امور اداری و حقوقی نیز با توجه به جنسیت تازه ایشان تغییر کند. به همین دلیل، تغییر جنسیت در ارث اهمیت قابل توجهی دارد.

تغییر جنسیت در ارث

عموما حقوقدانان و فقهای شیعه تاثیر این امر در ارث را، جنسیت قبل از فوت متوفی می‌دانند. به بیان ساده تر، اگر خانمی قبل از فوت مادرش جنسیت خود را به آقا تغییر دهد، چون در زمان فوت پسر است مانند پسر ارث می‌برد. اما باید بدانید، زمان تغییر جنسیت در این موضوع تفاوتهایی را ایجاد می کند.

بهترین وکیل حقوقی در تهران و شهرستانها که تخصص کافی در بحث انحصار وراثت دارد، می تواند شما را از راهکار های حقوقی موجود در تقسیم ترکه موتوفی بعد از وقوع تغییر جنسیت آگاه سازد و این روند را برای شما تسهیل نماید.

تاثیر تغییر جنسیت در ارث قبل از فوت والدین

هرگاه فردی، جنسیتش را تغییر دهد و آن گاه یکی از والدین وی فوت کند ملاک ارث، جنسیت فعلی وی است. پس تاثیر این امر در ارث شخصی که پسر باشد و قبل از مرگ پدرش این امر را انجام دهد، بدین صورت است که وی مانند دختر ارث می‌برد. پیشتر به ماده 907 قانون مدنی اشاره کردیم. با این توضیحات این ماده، اگر شخصی پسر باشد، قبل از این امر یک سهم کامل ارث می برد، اما اگر قبل از فوت والدین تغییر جنسیت دهد، مانند دختر نصف یک سهم را دارا خواهد بود.

تاثیر تغییر جنسیت در ارث بعد از فوت والدین

در این حالت، ارث به گونه ای محاسبه می شود که باید جنسیت زمان حیات مورث، ملاک و مبنا باشد. چرا که این که فرد پس از فوت پدر یا مادرش تغییر جنسیت داده است. پس دارای حق ثابت می باشد که تاثیری در این مسئله ندارد.

ارث والدین تغییر جنس داده از فرزند

برای تاثیر تغییر جنسیت در ارث والدین تغییر جنس داده از فرزند خویش، اختلاف نظرهایی وجود دارد. این اختلافات به طور کلی به دو نظر ختم می شوند. این دو نظر در عالم حقوقی به شرح زیر است:

• نظر اول: پس از مرگ فرزند، براى این‌که پدر و مادر از فرزند خویش ارث ببرند، لازم است عنوان «ابّ» و «امّ» در حین فوت فرزند باقى باشد. اما با تغییر جنسیت والدین، این عنوان‌ها تغییر کرده است. پس والدینی که این عمل را انجام داده اند، اصلاً از فرزند خود ارث نمی‌برند. البته به دلیل عدم تحقق عدالت و منطق عمومی، این نظر طرفداران زیادی ندارد. چون این امر یکی از موانع ارث افراد، در قانون مدنی ایران است.
• نظر دوم: این نظر بیانگر آن است که والدین ارث می‌برند. مبنای ارث زمان تولید مثل است.

کلام آخر

طبق قوانین، تغییر جنسیت در ارث به عنوان مانع محسوب نمی شود. با توجه به این نظریه والدین پس از نغییر جنسیت پس از فوت فرزندان از ایشان ارث می برند. بر اساس این نظریه، هنگام فوت فرزند، زن و مرد والدین فرزند هستند. با این امر تنها عنوان آن ها  جابجا می شود.

تأثیر تغییر جنسیت بر ارث در حقوق ایران به «زمان فوت مورث» بستگی دارد. ملاک تعیین سهم‌الارث، جنسیت حقوقیِ ثبت‌ی وارث در لحظه حین‌الفوت است. بنابراین اگر فرد با حکم دادگاه و اصلاح اسناد هویتی (شناسنامه/کد ملی) پیش از فوت مورث تغییر جنسیت دهد ، سهم او مطابق جنسیت جدید محاسبه می‌شود. مثلاً فرزندی که پیش‌تر دختر بوده و پیش از فوت مورث به‌طور رسمی به پسر تبدیل شود ، سهم پسر را می‌برد. در مقابل، اگر تغییر جنسیت پس از فوت مورث انجام شود، اصولاً در سهام اثر ندارد.

چون مالکیت ارث در همان لحظه فوت تحقق می‌یابد و جز با تراضی همه ورثه یا حکم قضایی در موارد استثنایی (مثل اشتباه در ثبت هویت) تغییر نمی‌کند. توجه شود که روابط زوجیت هم بر ارث اثرگذار است؛ در پرونده‌هایی که تغییر جنسیت همسر مطرح است، باید وضعیت نکاح (بقای عقد یا انحلال) در زمان فوت روشن شود تا سهم زوج/زوجه صحیح تعیین گردد. همچنین امکان وصیت تا یک‌سوم ترکه می‌تواند برای تعدیل یا جبران اختلاف سهم‌ها به‌کار رود، ولی مازاد بر ثلث نیازمند اجازه ورثه است.